Από Καποδίστρια έως Σπύρο Λούη

Εκθεση και μουσείο για τις φουστανέλες της Προεδρικής Φρουράς

Από τον 
Μανώλη Κοττάκη

Η φουστανέλα μέχρι στιγμής τη γλίτωσε από τους ανιστόρητους μπολσεβίκους. Δεν απαγορεύτηκε στις δημόσιες Αρχές να τη φορούν, όπως απαγορεύτηκε το «Μακεδονία ξακουστή» - να το τραγουδούν. Παραμένει ισχυρό στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας, το οποίο καθιερώθηκε από τον ίδιο τον λαό στη μακρόχρονη πορεία του Εθνους. Αποτελεί τον συνδετικό κρίκο με την αρχαιότητα, καθώς οι μύριες πτυχώσεις της ανάγονται σε εκείνες των αρχαίων ελληνικών ιματίων, ακόμη και στις ραβδώσεις των δωρικών ή ιωνικών κιόνων. 

Σύμφωνα με τον αείμνηστο ευπατρίδη Αλέξανδρο Χαΐτογλου, ο οποίος συγκέντρωσε όλες τις ευζωνικές στολές που φόρεσε η Προεδρική Φρουρά στα 150 χρόνια της λειτουργίας της, «υπάρχουν άνθρωποι που αντιστάθηκαν στη νεωτερικότητα και συνέχισαν να φοράνε τη φουστανέλα μπορεί από πατριωτικό πείσμα, μπορεί για λόγους αισθητικής προτίμησης, όπως ο εμβληματικός λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος.

Για ορισμένους η φουστανέλα συνδέθηκε με την εθνική τους αποστολή. Παράδειγμα, ο μαραθωνοδρόμος Σπύρος Λούης, που ντυμένος τσολιάς ταξίδεψε στη Γερμανία το 1936 για να λάβει μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου». Παράδειγμα, ο βασιλιάς Οθων, που το 1836 επέλεξε να απεικονιστεί ως φουστανελάς. Παράδειγμα, ο Καποδίστριας, που επιχείρησε να εγγράψει την ενδυμασία αυτή ως εθνική, επιβάλλοντάς την στους μαθητές του Οικοτροφείου της Αίγινας καθώς, κατά τη διάρκεια της Επανάστασης και πριν από αυτήν, «συμβόλιζε τον πολιτισμό της ανταρσίας» κατά τη Σταυρούλα Μαυρογένη, επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Και, βεβαίως, η Προεδρική Φρουρά. Η φουστανέλα την ορίζει στα 150 χρόνια της λειτουργίας της. Μέσα στην ένταση των ημερών για τα «απαγορευμένα» του ΣΥΡΙΖΑ και τη φορτισμένη εθνική επέτειο υπάρχει, πάντως, μια ενδιαφέρουσα είδηση. Ο αγώνας που έκανε ο ευπατρίδης Χαΐτογλου, συλλέγοντας όλες τις στολές που φόρεσε η Φρουρά στα 150 χρόνια, δικαιώνεται. Εκτός από πίνακες, στους οποίους τις απεικόνισε ο ζωγράφος Ανδρέας Μυλωνάς, θα ξαναζωντανέψουν με τη μορφή επίσημου ενδύματος, με χορηγία του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος».

Θα δημιουργηθεί, μάλιστα, και Μουσείο Στολών της Προεδρικής Φρουράς. Την είδηση μας δίνει ο επικεφαλής του στρατιωτικού γραφείου της Προεδρίας της Δημοκρατίας, πτέραρχος Πρεζεράκος, ο οποίος μας δήλωσε: «Ετοιμάζουμε το Μουσείο της Προεδρικής Φρουράς. Ο αείμνηστος Αλέξανδρος Χαΐτογλου συνεργάστηκε με επιστήμονες που έχουν γνώση του αντικειμένου και χρηματοδότησε την προσπάθεια να βρεθούν όλες οι στολές που χρησιμοποιήθηκαν στα 150 χρόνια της ιστορίας της. Τις εντοπίσαμε, τις τεκμηριώσαμε και ο κύριος Μυλωνάς ανέλαβε και να τις ζωγραφίσει. Εφτιαξε 40 πίνακες με τις στολές της Φρουράς που συγκροτούν μα συλλογή. Αντίγραφα αυτής της συλλογής περιλαμβάνονται σε ένα άλμπουμ. Εκτοτε η Φρουρά οργανώνει εκθέσεις ανά την Ελλάδα με τη συλλογή Χαΐτογλου.

Οταν κάποια στιγμή ζητήσαμε από το Ιδρυμα “Σταύρος Νιάρχος” να χρηματοδοτήσει την περιοδεία της έκθεσης Χαΐτογλου στο εξωτερικό, εκεί είχαμε μια ευχάριστη έκπληξη που δεν μένει παρά να υλοποιηθεί. Το Ιδρυμα “Σταύρος Νιάρχος” μάς πρότεινε να ράψουμε και τις στολές! Φαίνονται αποφασισμένοι και χαιρόμαστε γι' αυτό. Νομίζω ότι η τελική έγκριση θα δοθεί στη συνεδρίαση του Ιδρύματος “Σταύρος Νιάρχος” τον Μάιο.

Η έκθεση πλέον δεν θα περιλαμβάνει μόνο τους πίνακες του ευπατρίδη Χαΐτογλου, αλλά και τις στολές που θα τοποθετούνται σε κούκλες και βεβαίως επεξηγηματικά βίντεο. Και βεβαίως βρήκαμε έναν χώρο στον οποίο θα φιλοξενούνται μονίμως οι στολές. Θα είναι το Μουσείο της Προεδρικής Φρουράς, η δημιουργία του οποίου θα χρηματοδοτηθεί επίσης από το Ιδρυμα “Σταύρος Νιάρχος”». Εμείς τι να πούμε; Εύγε στην Προεδρία, εύγε στο Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», μα προπάντων εύγε στον ευεργέτη Χαΐτογλου, το όνομα του οποίου πρέπει να λάβει το όνομα του μουσείου, θεωρούμε!